Готовая презентация · 6 слайдов
I DECLINATIO
Слайды и пояснения открыты без входа. Для скачивания PDF или PowerPoint понадобится войти.
Смотреть слайды
План презентации
2. I септеуді қалай танимыз?
Nom. sg. — -a Gen. sg. — -ae Сөздіктегі үлгі: vena, ae f Көбіне әйел тегі; ер адамның мамандығын білдірсе, ер тегі болуы мүмкін: pharmacista, ae m Nom. sg. — -a Gen. sg. — -ae Көбіне — f Мысал — pharmacista, ae m
I септеуді сөздік форма бойынша тануды түсіндіріңіз: атау септігінің жекеше түрі -a, ілік септігінің жекеше түрі -ae болып аяқталады. Көпшілігі әйел текті. Pharmacista мысалында грамматикалық тегін сөздің аяқталуына ғана қарап анықтауға болмайтынын, берілген сөздік белгісіне сүйенетінін атап өтіңіз.
3. Түбірді табу
Gen. sg. формасынан -ae жалғауын алып таста vertebra, vertebrae → vertebr- gutta, guttae → gutt- apotheca, apothecae → apothec- vertebrae — vertebr- + ae guttae — gutt- + ae apothecae — apothec- + ae
Gen. sg. формасын алып, -ae жалғауын алып тастау арқылы түбір табылатынын көрсетіңіз. Студенттерден apotheca, ae f сөзінің түбірін осы ережемен өздері шығаруды сұрап, жауапты слайдтан тексертіңіз: apothec-.
4. I септеудің жалғаулары
Жекеше: Nom. -a · Gen. -ae · Dat. -ae · Acc. -am · Abl. -ā Көпше: Nom. -ae · Gen. -ārum · Dat. -īs · Acc. -ās · Abl. -īs Nom. — -a | -ae Gen. — -ae | -ārum Dat. — -ae | -īs Acc. — -am | -ās Abl. — -ā | -īs
Жалғауларды жаттауға ыңғайлы етіп жекеше және көпше бағандарымен көрсетіңіз. Abl. sg. формасындағы ā ұзын дауысты екенін, көпше түрлерінде Dat. және Abl. жалғаулары бірдей -īs екенін түсіндіріңіз. Gen. pl. жалғауы -ārum екенін белгілеңіз.
5. Vena сөзінің септелуі
Casus | Singularis | Pluralis Nom. | vena | venae Gen. | venae | venārum Dat. | venae | venīs Acc. | venam | venās Abl. | venā | venīs Nom. — vena | venae Gen. — venae | venārum Dat. — venae | venīs Acc. — venam | venās Abl. — venā | venīs
Септік атауларын vena мысалындағы аудармалармен ауызша байланыстырыңыз: венаның, венаға, венаны, венамен. Көпше мысалдар да сол септік мағыналарын сақтайды. Dat. және Gen. sg. екеуі де venae болып келетінін, сондықтан мағынаны сөйлемдегі қызмет анықтайтынын ескертіңіз.
6. Сөздерді жіктеу
I септеу: apotheca, ae f → apothec- I септеу: planta, ae f → plant- I септеу емес: cerebrum, i n — II септеу I септеу емес: ductus, ūs m — IV септеу I септеу — apotheca, ae f → apothec-; planta, ae f → plant- I септеу емес — cerebrum, i n; ductus, ūs m
Алдымен Gen. sg. аяқталуына қарап сөздерді сұрыптатыңыз. Apotheca және planta сөздері I септеуге жатады; cerebrum, i — II септеу, ductus, ūs — IV септеу. Бірінші септеуге Nom. sg. -a деп аяқталатын әр сөз автоматты түрде кіре бермейтінін ескертіңіз: Gen. sg. -ae белгісі де қажет.