Готовая презентация · 6 слайдов
Radiatsion shikastlanishlar
Слайды и пояснения открыты без входа. Для скачивания PDF или PowerPoint понадобится войти.
Смотреть слайды
План презентации
2. Nurlanish ≠ radioaktiv ifloslanish
Nurlanish: organizmga ionlashtiruvchi nurlanish ta’sir qiladi. Tashqi ifloslanish: radioaktiv modda kiyim yoki terida bo‘ladi. Ichki ifloslanish: radioaktiv modda nafas, ovqat-suv yoki yara orqali kiradi. Nurlanish va ifloslanish — bir xil tushuncha emas. 1 — Nurlanish 2 — Tashqi ifloslanish 3 — Ichki ifloslanish
Nurlanish — ionlashtiruvchi nurlanish energiyasining organizmga ta’siri. Kontaminatsiya esa radioaktiv moddaning teri, kiyim yoki organizm ichida mavjudligidir. Faqat tashqi nurlanishga uchragan odam odatda boshqalarga radioaktiv modda tarqatmaydi. Ifloslangan bemorda esa modda qo‘l, kiyim yoki jihoz orqali tarqalishi mumkin. Ichki ifloslanish nafas olish, yutish yoki yara orqali yuz beradi.
3. Shikastlanishlarni qanday tasniflaymiz?
Vaqtiga ko‘ra: o‘tkir • surunkali Qamroviga ko‘ra: umumiy • mahalliy Manba joylashuviga ko‘ra: tashqi • ichki nurlanish Boshqa jarohat bilan birga: radiatsiya + travma yoki termik kuyish Bir bemorda bir necha tur birga uchrashi mumkin. Vaqt — O‘tkir / surunkali Qamrov — Umumiy / mahalliy Manba — Tashqi / ichki Qo‘shimcha jarohat — Travma / kuyish
Tasnifning turli mezonlarini bir-biri bilan aralashtirmaslik kerak. O‘tkir shikastlanish qisqa vaqtdagi sezilarli ta’sirdan, surunkali shikastlanish esa uzoq davom etuvchi yoki takroriy ta’sirdan kelib chiqishi mumkin. Umumiy nurlanish butun tanani yoki uning katta qismini, mahalliy nurlanish esa ayrim to‘qimalarni qamrab oladi. Kombinatsiyalangan shikastlanishda radiatsion ta’sirga mexanik jarohat yoki termik kuyish qo‘shiladi. Keyingi slaydlarda favqulodda yordam uchun muhim bo‘lgan o‘tkir holatlarga e’tibor qaratamiz.
4. O‘tkir radiatsion sindrom
Qisqa vaqtda tananing katta qismi yuqori dozada nurlanganda rivojlanadi. Gematopoetik: qon hujayralari kamayishi → infeksiya va qon ketish xavfi. Gastrointestinal: diareya → suvsizlanish va elektrolit yo‘qotilishi. Neyrovaskulyar: ong buzilishi, nevrologik belgilar, gemodinamik beqarorlik. Teri shikastlanishi ham qo‘shilishi mumkin. Qon yaratilishi — Suyak ko‘migi Hazm tizimi — Ichak Neyrovaskulyar tizim — Ong va qon aylanishi Teri — Mahalliy shikastlanish
O‘tkir radiatsion sindrom, ya’ni o‘tkir nur kasalligi, odatda butun tana yoki uning katta qismi qisqa vaqtda yuqori dozada nurlanganda rivojlanadi. Taxminan 1 Gy va undan yuqori yutilgan doza klinik jihatdan muhim, ammo oqibat faqat umumiy doza bilan belgilanmaydi: taqsimot, doza quvvati va individual holat ham ahamiyatli. Gy — yutilgan doza birligi. Klinik baholashda qon yaratilishi, ichak, teri va neyrovaskulyar tizimdagi o‘zgarishlar kuzatiladi. Ularning zararlanishi bir-birini istisno qilmaydi.
5. Kasallik vaqt davomida o‘zgaradi
Dastlabki reaksiya → yashirin davr → yaqqol klinik davr → tiklanish yoki og‘ir oqibat Vaqtincha yaxshilanish — xavf tugadi degani emas. Belgilar yo‘qligi jiddiy nurlanishni to‘liq inkor etmaydi. 1 — Dastlabki reaksiya 2 — Yashirin davr 3 — Yaqqol klinik davr 4 — Natija
Dastlabki davrda ko‘ngil aynishi, qusish, holsizlik va ba’zan diareya kuzatiladi. Yashirin davrda bemor o‘zini yaxshiroq his qilishi mumkin, ammo to‘qimalardagi shikastlanish davom etadi. Keyingi klinik manzara zararlangan tizimlarga bog‘liq. Davrlar davomiyligi dozaga va nurlanish sharoitiga qarab farq qiladi, og‘ir holatlarda yashirin davr juda qisqa bo‘lishi mumkin. Qusish boshlangan vaqtni yozib olish foydali, lekin u yolg‘iz o‘zi doza yoki tashxisni aniqlamaydi.
6. Mahalliy radiatsion shikastlanish
Erta: qizarish, qichishish, sanchish, shish. Kechroq: pufaklar, yara, to‘qima nekrozi. Teri belgilari kechikib paydo bo‘lishi mumkin. Mahalliy shikastlanish umumiy nur kasalligisiz ham uchraydi. Pufaklarni ochma; zararlangan joyni himoya qil. Erta belgilar — Qizarish va shish Og‘ir shikastlanish — Yara va nekroz
Mahalliy radiatsion shikastlanish o‘tkir radiatsion sindromsiz ham uchraydi. Erta belgilar — qizarish, qichishish, sanchish yoki shish. Keyinchalik pufak, yara va nekroz rivojlanishi mumkin. Dastlabki ko‘rinish haqiqiy chuqurlikni aks ettirmasligi mumkin. Zararlangan joyni toza, yopishmaydigan bog‘lam bilan himoyalash, pufaklarni ochmaslik va shifokorga yo‘naltirish kerak. Tibbiy ko‘rikda teri o‘zgarishlarining joylashuvi va vaqti hujjatlashtiriladi.